معرفی وبلاگ
سلام ،‌ خوش آمديد . در اين وبلاگ موضوعات زير مطرح مي شوند : اطلاعات ايران شناسي (معرفي شهرهاي ايران به تفكيك هر استان) - تاريخ ايران - ادبيات ايران زمين - جغرافياي ايران - گالري تصاوير و ... منابع وبلاگ => نرم افزار مرز پر گهر - سايت هاي : نماي ايران ، كتاب اول ، ساجد ، سازمان ميراث فرهنگي استان اصفهان ، پارست ، مؤسسه مطالعات تاريخ معاصر ايران ، گنجور دات نت
لينك دوستان
دسته
آرشیو
آمار وبلاگ
تعداد بازدید : 449524
تعداد نوشته ها : 2572
تعداد نظرات : 60
Rss
طراح قالب

موسسه تبيان - ايران شناسي

Translate
لينك دوستان تبياني
پيج رنك

اين شهرستان بامساحت 1576 كيلومتر مربعي خود ، از شمال به جمهوري تركمنستان ، از شرق به شهرستان هاي گنبدكاووس و آق قلا ، از غرب به درياي خزر و از جنوب به شهرستان كردكوي محدود است . شهرستان بندرتركمن در جلگة وسيع گرگان و درياي خزر واقع شده است . و شبه جزيره ميانكاله نيز در محدوده آن قرار دارد . پوشش گياهي جلگه علاوه بر محصولات كشاورزي ، چمن زارهايي هستند كه به صورت مراتع قشلاقي مورد استفاده دامداران قرار مي‌گيرند . در شبه جزيره ميانكاله و با تالاب هاي ساحلي در درختچه هاي گز ، تمشك ، اناروحشي و گياهان آبزي ، پوشش گياهي منطقه را تشكيل مي دهند . رودخانه مهم اين شهرستان گرگان رود است كه از بخش مياني شهرستان عبور كرده و به درياي خزر مي ريزد . اين شهرستان با دوبخش و سه دهستان و دو شهر بندرتركمن و گميشان ، داراي 125890 نفر جمعيت است . بيشتر ساكنان تركمن هستند . قبايل ترك اغوز كه ريشه سلسله تركمن ها هستند در قرن دهم ميلادي وارد مناطق تركمن صحرا شدند . در همان روزگار با گسترش دين اسلام به منطقه گرگان و دشت جمعي از ترك هاي اغوز اسلام آوردند . اين ها گروهي بودند كه بعدها به تركمن شهرت يافتند . تركمن به معناي ترك و ايمان يا ترك با ايمان بوده و بيانگر وجه تمايز اغوزهاي مسلمان از اغوز هاي غير مسلمان است البته برخي بر اين باورند كه وجه نامگذاري تركمن اين بوده كه آنان ترك نيستند ، بلكه از بعضي از جهات شبيه آنانند . به همين علت آنان را تركمان به معناي مانند ترك ناميده اند . تركمن هاي ايراني كه در گرگان و دشت به سر مي برند . به دو قبيله عمده يموت و گوكلان منسوبند . كه به نوبه خود به تيره هاي جزء و دسته ها كوچك تري تقسيم مي‌شوند . اين قبايل و دسته ها ، رئيس خاصي ندارند هرچند كه هر تيره يك بزرگ ريش سفيد دارد . اما اين مقام براي او منشأ اثر و قدرت نيست بلكه او تنها به علت سن زياد و تجربه و نفوذ شخصي اش به چنين مقامي مي رسد . بناي هستة اصلي بندرتركمن در 1306 ه.ش در محلي كه قرارگاه نظامي بوده گذاشته شد و نام شهر بندر شاه را در خود گرفت
. سپس عواملي از قبيل : اسكان عشاير ، احداث راه آهن ، احداث بندر ، سازمان هاي متعدد و ايجاد تسهيلات شهري موجب رشد و توسعه سريع اين شهر گرديد . نقشه اين شهر بر اساس اصول شهرسازي طراحي شده و خيابان هاي عريض ، موازي و عمود بر هم دارد . زبان مردم شهرستان بندرتركمن تركمني بوده و مذهبشان هم سني حنفي است . گميشان ديگر بخش شهرستان بندرتركمن ، از نظر مساحت قسمت اعظم آن را تشكيل مي دهد . بيشتر مردم اين منطقه تركمنند . سابقة شهرنشيني در گميشان به دو قرن مي رسد و تا اواخر دوره قاجاريه هم پرجمعيت ترين ابادي هاي دشت گرگان بود . نام گميشان ، برگرفته از اسم تپه اي شمالي اين شهر است كه گمش دفه ( تپه نقره اي ) ناميده مي‌شود. در اين شهرستان كشاورزي با فعاليت دامداري توأمان بوده و مراتع شمال گرگانرود و اراضي ساحلي درياي خزر براي چراي دام ها مورد استفاده قرار مي‌گيرد . هم چنين با كمك چته هاي عميق ، برنج هم به صورت پراكنده كشت مي‌شود . علاوه بر اين صيد انواع ماهي هاي خاويار واستخواني با توجه به تاسيس شيلات در بندر تركمن و احداث كارگاههاي تهية خاويار و سشردخانه متعدد در آشورادة ميانكاله نقش مهمي در تأمين درآمد اهالي ايفا مي‌كند . در اين شهرستان صنايع دستي نظير : قالي ، قاليچه ، پشتي تركمني كه بافت آن به دو روش سنتي و خانگي انجام مي‌گيرد . هم چنان معمول و متدواول است . وجود ديوار دفاعي گرگان ( ديوار انوشيروان – قزل آلان ) و مجموعه اي از تپه هاي باستاني ، گوياي ديرينه بودن سكونت انسان در اين ديار است . از مزار هاي اين شهر زيارتگاهي است كه به بهاءالدين نقشبندي نسبت مي دهند . اهالي تركمن و قزاق منطقه هر جمعه به زيارت اين زيارت گاه مي‌روند . از ديگر مزارهاي اين شهرستان هم مي توان از زيارتگاه آقا امام نام برد . از ديدني هاي شهرستان بندرتركمن ، دوشنبه بازار تركمن است . در اين بازار ، انواع كالاها از صنايع دستي گرفته تا كالاهاي لوكس داخلي و خارجي عرضه مي شود . ديگر جاذبه هاي گردشگري اين شهرستان عبارتند از تالاب گميشان و صيدگاه هاي مجاور آن كه با وجود پرندگان ابزي و كنار ابزي ، پيوسته چشم انداز طبيعي و زيبايي آن افزوده مي‌شود . اين تالاب كه در حاشية شرقي درياي خزر و در ضلع غربي شهر گميشان واقع شده ، مي‌تواند به عنوان مركزي مهم براي مطالعات زيست محيطي و مشاهدة پرندگان و فعاليت هاي اموزشي ، گردشگري ، علمي و اقتصادي در استان گلستان باشد . شبه جزيره آشوراده هم با داشتن موقعيت جزيره اي در بخش ساحل شرقي درياي خزر ، چشم انداز جالبي دارد . اسكلة تجاري بندرتركمن هر چند كه در جهت برقراري ارتباط با بندرگاه هاي جمهوري تركمنستان ايجاد شده و از نظر حمل و نقل دريايي موقعيت اقتصادي را براي آن رقم زده ، ولي داراي موقعيت گردشگري نيز است . ميدان سواركاري ، چشمة گل آلود نفت ليجه از ديگر مناطق مهم اين شهرستان از نظر گردشگري اند .
بندر تركمن يكي از شهرستان هاي استان گلستان است كه هواي آن معتدل و مرطوب است. بيش ترين درجه حرارت اين شهرستان در تابستان ها 45 درجه بالاي صفر و كم ترين آن در زمستان ها 3 درجه بالاي صفر است. ميزان متوسط بارندگي ساليانه 550 ميلي متر و ميزان رطوبت نسبي در اين ناحيه به حدود 65 درصد مي رسد. شهرستان بندر تركمن به علت پايين بودن از سطح دريا جلگه‌اي كاملاً هموار بوده و فاقد هر گونه بلندي است. برخي ازانواع رستني ها عمده‌ترين پوشش گياهي شهرستان بندر تركمن را تشكيل مي دهد.
مجموعه تالاب گميشان به دليل تنوع زيستي، وجود گياهان آبزي و كنار آبزي و به عنوان يك ذخيره گاه ژنتيكي با ارزش از گونه هاي مختلف پرندگان، آبزيان و گياهان آبي اهميت يافته است. اين تالاب در 60 كيلومتري شمال باختري گرگان پس از گذر از گرگان، بندر تركمن، گميشان و خواجه نفس واقع شده است. مشاهده بيش از 20 گونه ماهي و 100 نوع پرنده كه تعدادي از آن ها نيز نادر هستند، از جمله جلوه هاي تماشايي تالاب گميشان مي باشد. علاوه بر اين گميشان به عنوان يك منطقه تفريحي، آموزشي در سطح كشور مطرح است و همه ساله در فصول مختلف سال علاقه مندان بي شماري را به سوي خود جذب مي كند. گونه هاي مختلف پرندگان از قبيل اردك كبك، تيهو، قرقاول و پرندگان دريايي از عمده ترين پرندگان اين منطقه هستند و جانوران مختلف از جمله روباه،‌ شغال، گرگ، خرگوش و خرس نيز از جمله مهم ترين پستانداران اين شهرستان محسوب مي شوند.

اين شهرستان كه در منتهي اليه غرب استان واقع است ، از طرف جنوب به شهرستان دامغان از استان سمنان ، از طرف غرب به شهرستان بهشهر از استان مازندران از طرف شرق به شهرستان كردكوي و از جهت شمال به خليج گرگان مرتبط است . بندرگز ، از دوران قاجار زمان محمد شاه 1262 ه.ق با احداث يك انبار بزرگ كالا توسط روس ها به عنوان قطب مهم اقتصادي تجاري منطقة استراباد محسوب شد . مدتي بعد ، در اوايل حكومت ناصرالدين شاه اين شهر با احداث يك اسكلة چوبي و شعبة بانك استقراضي ، از يك سو با گرگان ، دامغان ، شاهرود ، مازندران و تهران و از سوي ديگر با باكو و هشترخان آستاراخان روسيه ارتباط برقرار كرد . شهرستان بندرگز با 2399 كيلومتر مربع با دو بخش ، چهار دهستان و دو شهر بندرگز و نوكنده ، داراي 49598 نفر جمعيت است . حضور ارامنه در اين شهرستان بسيار چشمگير بوده به طوري كه بيشترين تعداد در ميان مهاجران به منطقه را به خود اختصاص داده اند . اين گروه بعدها صاحب بسياري از املاك به خريد و فروش اشتغال دارند . زبان رايج مردم اين شهرستان طبري است . از مهم ترين اماكن زيارتي اين شهرستان مي توان به امامزاده سفيد چال ، امامزاده حبيب الله نوكنده و عليرضا سرطاق اشاره كرد . شهرستان بندرگز در دو سوي شمال و جنوب خود ، داراي جذابيت هاي گردشگري است . در ضلع شمالي اين شهرستان خليج گرگان و شبه جزيرة ميانكاله واقع شده است . اين محدوده علاوه بر اين كه پناهگاه حيات وحش ميانكاله است . يكي از ذخيره گاه هاي مهم زيست كرة زمين به شمار مي‌آيد هم چنين اين محدود محل مناسبي براي فعاليت هاي تحقيقاتي در زمينة پرندگان و آبزيان است . از طرفي مجتمع ساحلي بندرگز نيز موقعيت قابل توجهي از نظر جذب گردشگرانداخلي و خارجي دارد . در ضلع جنوبي هم در ميان جنگل هاي پهن برگ گردشگاه هايي وجود دارد كه از جذابيت هاي گردشگري برخوردار است . از جملة آن ها چشمة قلقي است كه در 20 كيلومتري جنوب شهر بندرگز و در عمق جنگل وطنا واقع شده و دارا يك راه ارتباطي شوسه از گز به رادكان است . و توسكا چشمه با آبي زلال ، خنك و گوارا ، در محلي با چشم اندازهاي طبيعي زيبا و روستاهاي كوهستاني با مردماني پرشور و خون گرم .
جاذبه هاي طبيعي
شهرستان بندر‌گز يكي از شهرستان‌هاي استان گلستان است كه به علت پايين بودن از سطح دريا فاقد هر گونه بلندي بوده و كاملاً هموار و جلگه‌اي است. مهم ترين منابع آبي جذب جهانگرد در استان گلستان، درياي خزر و سواحل زيباي آن با چشم اندازها و مناظر بسيار بديع، دلنشين و ديدني است كه همواره مسافران بسياري را از دور و نزديك به سوي خود جلب مي كند. درياي خزر از ظرفيت ها و قابليت هاي بسيار بالايي در زمينه بهره برداري هاي جهانگردي برخوردار است كه در نوع خود شايد كم نظير باشد. سواحل و كرانه هاي درياي خزر در پيوند با جلگه سرسبز و كوه هاي بلند سر به فلك كشيده البرز از ديدني ترين و جالب ترين نقاط استان است. ساحل زيبا و آرام بندر گز در حاشيه درياي خزر و در فاصله 3 كيلومتري شمال جاده آسيايي تهران - مشهد واقع شده و امكانات تفريحي و اقامتي و رفاهي مناسبي براي استراحت و استفاده بازديدكنندگان دارد. رودهاي فصلي متعددي كه از كوه هاي البرز سرچشمه مي گيرند در بندرگز جريان داشته كه در انتها به درياي خزر مي‌ ريزند. از اين رودخانه‌ها مي توان به نو كنده، جفا كنده، گز، ول افرا و طناع اشاره كرد. اين بخش در كنار خليج گرگان قرار دارد. هواي اين شهرستان معتدل و مايل به گرم و مرطوب است. بيش‌ترين درجه‌ي حرارت در تابستان ها 39 درجه بالاي صفر و در زمستان ها 5 درجه زير صفر است. باران ساليانه به طور متوسط 670 ميلي ‌متر برآورد شده است. انواع رستني ها از قبيل درختان جنگلي‌ و گياهان علوفه اي و دارويي و صنعتي در منطقه وجود دارند. رستني هاي منطقه شامل درختان توسكا، بلوط، ممرز، نمدار، راش، ازگيل و گياهاني با كاربرد دارويي از جمله گل گاوزبان، ‌گل بنفشه، گل ختمي و بارهنگ است كه در بيش تر نقاط اين شهرستان مي‌ رويند. پوشش گياهي مرتعي براي چراي دام ها نيز به ميزان كافي در اين منطقه موجود است. شهرستان بندر گز گونه هاي مختلفي از حيات وحش را در خود جاي داده است. انواع جانوران از قبيل شغال، گرگ، گراز وخرس از عمده ترين پستانداران اين منطقه محسوب مي شوند.گونه هاي مختلف پرندگان از جمله كبك، قرقاول، سار، تيهو، مرغابي وحشي و پولا از جمله مهم ترين پرندگان اين شهرستان به حساب مي آيند. انواع ماهيان رودخانه اي نيز در اين منطقه به فراواني يافت مي شود.

مناطق باستاني بندر گز
گمرك بندر گز
قبرستان كهنه بندرگز

كهنه قلعه سرمحله بندرگز
ديوار تميشه باغوكناره بندرگز
قلعه سرمحله حسين آباد

اين شهرستان با مساحتي حدود 815 كيلومتر مربع از شهرستان هاي غرب استان گلستان بوده و از طرف شمال به شهرستان تركمن ، از طرف غرب به شهرستان بندرگز ، از طرف شرق به شهرستان گرگان و از طرف جنوب هم به استان سمنان محدود است . بخش شمال شهرستان از زمين هاي جلگه اي هموار با شيب ملايم تشكيل شده و به زمين هاي بندرتركمن ، رودخانة قرسو و خليج گرگان منتهي مي‌گردد . بخش جنوبي آن نيز از ارتفاعات البرز شرقي تشكيل شده كه حداكثر ارتفاع آن از سطح دريا در برخي از مناطق به 3500 متر مي رسد و مهم ترين كوه هاي آن هم عبارتند از : درازنو ، وزمه كوه ، چلستان ، جهان ، پلاش پوشش گياهي اين شهرستان با توجه به ارتفاع زمين ، متنوع است ؛ در كوهپايه ها زمين هاي زراعتي همراه چمنزارها گسترش دارند . و تا ارتفاع 2400 متري را هم ، جنگل هاي انبوه پوشانده است .
در ارتفاعات پايين درختان ممرز ،‌ انجيري ، توسكا ، لرگ ، در ارتفاعات متوسط درختان : راش ، ملچ ، نمدار ، افرا، و در ارتفاعات بالاتر درختان ارس ، بلوط، سروكوهي مي رويند . در جنوب شهرستان كردكوي جنگل تا خط الرأس كوه هاي درازنو گسترش داشته و يكي از انبوه ترين جنگل هاي خزري را تشكيل مي دهد . شيب تند زمين منطقة كردكوي موجب پيدايش رودهاي پرآبي شده است . چنان كه در ضلع شمالي البرز ، رودخانه هاي زوار دشت ، غاز محلة كردكوي ، غرب بالاجاده و مياندره ، جاري شده و به رودخانة قرسو وارد مي گردند و در شمال شهرستان كردكوي ، به خليج گرگان مي‌ريزند . و در آبريز جنوبي نيز رودخانة معروف نكا كه در منطقه به نام رودخانة رادكان معروف است ، جاري گشته و از طريق هزارجريب و نكا به درياي خزر مي‌ريزد .
با توجه به موقعيت جغرافيايي ، ارتفاع و امتداد كوه ها و نزديكي به درياي خزر آب و هواي ، اين شهرستان در قسمت جلگه اي شمال ، معتدل مرطوب ، و در قسمت كوهستاني معتدل كوهستاني است . از اين رو بيشترين بارش باران در اين منطقه در فصول پاييز و زمستان صورت مي‌گيرد .
شهرستان كردكوي در سال 1358 از شهرستان گرگان جدا شد و به صورت شهرستاني مستقل درآمد . اين شهرستان طبق آخرين تقسيمات ، به يك بخش مركزي و سه دهستان تقسيم شده است . در حال حاضر ، جمعيت شهرستان كردكوي به 67051 نفر مي رسد كه بيشترشان در نواحي جلگه اي و كوهپايه اي منطقه به سر مي برند . زبان رايج اين شهرستان هم طبري است .
كشاورزي در اقتصاد شهرستان كردكوي نقش عمده اي دارد . پنبه ، گندم ، برنج و سويا از مهم ترين محصولات كشاورزي منطقه اند . اين شهرستان از مراتع غني جنگلي و چمن زارهاي ييلاقي برخوردار است . به سبب حاصلخيزي منطقه و رونق كشاورزي ، بيشتر صنايع موجود در آن ، از صنايع مرتبط با كشاورزي است كه از مهم ترين آن ها كارخانه پنبه پاك كني ، صابون سازي ، روغن كشي ، شالي كوبي ، چوب بري ، دان ماكيان و نئوپان مي‌باشد . از صنايع دستي اين شهرستان هم حصير بافي ، نمدزني ، چادر شب بافي و جوراب پشمي است . از آثار باستاني اين شهرستان مي توان به برج آجري رادكان تپه هاي قديمي ، جاده شاه عباسي و ديوار تميشه ، از اماكن مذهبي به امامزاده روشن و امامزاده النگ كه مورد توجه اهالي منطقه است ، اشاره نمود .
از ويژگي هاي مهم و پر جاذبه منطقة كردكوي ، وجود دو دهكده ييلاقي به نام هاي درازنو و جهان نما در آن است كه در فصل هاي بهار و تابستان ، بسياري از گردشگران بومي و غير بومي را به خود جذب مي‌كند . اين دو مجموعه كه يكي در مجاورت ، و يكي ديگر در درون منطقة حفاظت شده جهان نما قرار دارد . محلي براي استراحت و فعاليت هاي تحقيقي ،از ديگر مناطق جذاب منطقه بالاجاده است كه از نظر يادمان ها طبيعي و تاريخي و تاريخي ، از ارزش ويژه اي برخوردار است .
كردكوي يكي از شهرستان‌هاي استان گلستان است كه از آب و هواي‌معتدل و مرطوب برخوردار است.بيش‌ترين درجه‌ي حرارت در تابستان ها به 39 درجه بالاي صفر و كم ترين آن در زمستان ها به 2 درجه زير صفر مي ‌رسد. متوسط باران ساليانه در اين شهرستان در حدود 350 ميلي ‌متر برآورد شده است. پوشش گياهي اين منطقه را انواع رستني ها تشكيل‌مي‌دهند. گياهان اين منطقه را درختان‌راش، وليك، تمشك، انجير كوهي، انجير جنگلي، ارس، اقاقيا، ازگيل و ممرز پوشش جنگلي منطقه را تشكيل مي‌دهند. هم چنين گياهاني مانند گل بنفشه، گل گاوزبان، گل ختمي، خاكشير، كاسني و كتيرا كه كاربرد دارويي دارند؛ در تشكيل پوشش گياهي منطقه نقش موثري دارند. درمنه، ارس و سياه تلو نيز در بيش تر مراتع اين منطقه مي‌رويند. گياهان‌دارويي و علوفه‌اي و انواع درختان جنگلي كه در بيش‌تر نقاط شهرستان مي رويند، ديگر رستني هاي منطقه را تشكيل مي دهند.

 

قلعه ها ، برجها و آتشكده ها شهرستان كردكوي

برج رادكان غربي كردكوي
اين برج در نزديكي روستاي رادكان ، 24 كيلومتري كردكوي و در 54 كيلومتري جنوب گرگان بر فراز تپه‌اي با موقعيت خاص طبيعي و سوق الجيشي واقع شده است . اين بنا 35 متر ارتفاع دارد و بدنه ساده آجرچين دارد كه در فواصل معين بدنه آن ، سوراخهاي داربستي در هنگام احداث بنا تعبيه شده است. زيباترين قسمت بنا، ‌در بخش فوقاني آن قرار دارد و مشتمل بر دو رديف قطاربندي و دو كتيبه كوفي است كه نام باني آن و تاريخ ساختمان بر آن نوشته شده است. كتيبه‌بنا به‌صورت كشيده نوشته شده است و عده‌اي آن را تقليدي از معماري گنبدقابوس مي‌دانند. با اين تفاوت كه گنبد برج رادكان به صورت دو پوش است و پوشش فوقاني به صورت مخروطه بلندي جلب توجه مي‌كند و از شاهكارهاي معماري قرون اوليه به شمار مي‌آيد. سر در ورودي بنا بر پرتگاهي مشرف است. طرح داخلي برج رادكان مدور و نماي بسيار ساده دارد تمام بدنه بنا از آجر ساخته شده و آجرهاي آن از نظر پختگي، رنگ و استحكام نظير آجرهاي گنبد قابوس است. ملاط به كار رفته در بنا گچ است. تا دوره‌ي قاجار، بر بالاي ورودي بنا، كتيبه‌اي به خط كوفي وجود داشته كه به سرقت رفته است. اين برج محل دفن يكي از اسپهبدان آل باوند طبرستان به نام ابو جعفر محمد بن و نوريان باوندي است. بناي برج در تاريخ 407 هـ.ق شروع و در سال 411 هـ.ق به پايان رسيده است.

نگاهي كوتاه به شهرستان آق قلا

اين شهرستان با مساحت 1762 كيلومتر مربعي خود در 16 كيلومتري شمال گرگان و در كنار رودخانة گرگانرود واقع است . حدود هزار سال قبل ، آن را اسپي دژ يا دژسفيد مي ناميدند . در دواني ، مبارك آباد ، سپس در حكومت پهلوي ،‌پهلوي دژ نام دارد . و سرانجام به آق قلا تغيير نام داد . بناي اوليه قلعه مبارك آباد منسوب به شاه طهماسب اول دانسته اند . او براي حفاظت از استراباد ، گرگان كنوني اين قلعه را ساخت قلعة مبارك آباد دو دروازه آجري و دري آهنين و محكم داشت كه رو به شمال و ديگري رو به جنوب بود . در قسمت شرق و غرب قلعه نيز خندق هايي ساخته بودند . در قسمت غربي محوطة دژ هم عمارتي از آجر مشتمل بر سه طبقه ساخته بودند كه محل اقامت حسينقلي خان جهانسوز ، برادر آقامحمدخان سرسلسله قاجار بود . در داخل قلعه و در چهار گوشه آن نيز برج هاي محكمي قرار داشت كه هر يك از آن ها يك عراده توپ گذاشته بودند . اين قلعه در زمان ناصرالدين شاه هنوز آباد بود اما از اين تارخ به بعد با مهاجرت تدريجي قاجارها آن دژ محكم متروكه شد و مخروبه گرديد . پس از آن كم كم تركمن ها جاي ايل قاجار را گرفتند . منطقة آق قلا به دليل داشتن شرايط مطلوب و جمعيت زياد در سال 1379 به شهرستان تبديل گرديد . جمعيت كنوني اين شهرستان به 120759 نفر مي رسد . از بخش هاي اين شهرستان مي توان به بخش جديد وشمگير به مركزيت انبار الوم اشاره كرد . از ديدني هاي آق قلا ، پنجشنبه بازار اين شهر است . در اين بازار محلي و ديدني ، مردم از هر قشر و صنفي كالاهاي خود را عرضه مي كنند كه در اين ميان عرضة صنايع دستي مردم تركمن ، مانند قالي ، قاليچه ، و پشتي هاي زيبا از همه ديدني تر است

شهرستان علي آباد كتول با مساحت 1160 كيلومتر مربع از شهرستان هاي مركزي استان گلستان است كه از شمال به شهرستانهاي گنبد كاووس و آق قلا ، از غرب به شهرستان گرگان ، از شرق به شهرستان راميان و گنبد كاووس و از جنوب هم به ارتفاعات البرز و استان سمنان شهرستان شاهرود محدود است . ناهمواري هاي شهرستان علي آباد كتول مانند بيشتر شهرستان هاي استان گلستان ، از جنوب به رشته كوه هاي البرز شرقي و از شمال به اراضي جلگه اي منتهي مي‌شود . ولي نواحي كوهستاني آن از گسترش بيشتري برخوردار است . شاهوار ، سياهمرزكوه و شيرين آباد از مناطق كوهستاني شهرستان علي آباد كتول بوده و رودهاي مهم آن نيز رودخانه هاي زرين گل و محمد آباد است . كه به طرف شمال جاري بوده و در پايين دست به رودخانة گرگانرود مي پيوندد . پوشش گياهي اين منطقه در ارتفاعات بالا به صورت چمنزار و استپ كوهي است كه به عنوان مرتع نورد استفاده قرار مي‌گيرد . در ارتفاعات پايين تر از آن هم پوشش گياهي به صورت جنگل هاي انبوه است .
در بخش جلگه اي نيز محصولات كشاورزي منطقه را در بر گرفته است . آب و هواي شهرستان علي آباد كتول معتدل ، معتدل و مرطوب بوده و ميزان بارندگي سالانة بين 500 تا 600 ميلي متر است . شهرستان علي آباد كتول از سال 1357 از شهرستان گرگان مستقل گرديد و هم اكنون از دو دهستان كتول و مركزي تشكيل شده است . در معناي واژة « كتول » گفته شده اين واژه از دو واژه اوستايي« كته» ( Kata ) و « اول » ( UL ) تشكيل يافته كه كته به معناي جا و مكان و اول به معناي شيب دره و گودال است و كتول هم به مجموعه آبادي هايي گفته مي‌شود كه در درون دره و كوه قرار دارند . جمعيت شهرستان علي آباد 133179 نفر است . زبان رايج در بين اهالي منطقه طبري و فارسي بوده ، ولي با اين حال گويش هاي سيستاني ، شاهرودي و خراساني در بين مهاجران رواج نسبي دارد . اين منطقه از ان رو كه در سرزمين جلگه اي حاصلخيزي واقع شده از نظر كشاورزي از اهميت فراواني برخوردار است
. از صنايع دستي رايج اين شهرستان هم مي توان از قالي بافي ، نمد بافي پارچه هاي ابريشمي موسوم به « چوخا » نامبرد . از آن جا كه محدوده اين شهرستان بر سر ره شهر تاريخي گنبد كتووس واقع گرديده از رمان هاي دور محل سكونت و تجمع انسان ها بوده است . به طوري كه در امتداد تپه هاي باستاني منطقة گرگان ، شاه تپه ، تورنگ تپه ، قره تپه و ... به تپه هاي موجود در اين شهرستان مي رسيم . آثار تاريخي كشف شده در اين نواحي هم بر وجود جمعيت ها و آبادي هاي مختلف ، به ويژه بعد از دوره صفويه دلالت دارد ؛ چنان كه در متون تاريخ ، اسناد ، وقف نامه ها و سفرنامه هاي خارجيان به اين موضوع اشاره شده است .شهرستان علي آباد به دليل داشتن موقعيت طبيعي مرتبط با مناطق جنگلي از نظر داشتن جاذبه هاي گردشگري از جايگاه مناسبي برخوردار است تفرجگاه جنگلي كبود وال كه در 5 كيلومتري جنوب شهر علي اباد واقع شده از جملة اين جاذبه هاسي . اين تفرجگاه در حاشية رودخانه اي قرار گرفته كه سرچشمه اش در مسير خود با داشتن آبي زلال و شفاف از دره اي با درختان انبوه جنگلي عبور نموده و محيط با صفايي را به وجود آورده است . امروزه وجود سكوهاي اقامت موقت براي نصب چادر و اجاق هاي طبخ غذا ، بر جاذبه هاي تفرجگاه كبودوال افزوده است . پارك جنگلي زرين گل و درّة تشنه كلان از ديگر مناطق ديدني و جذاب اين شهرستان است . وجود روستاهاي كوهستاني بسيار زيبا و كهن : سياه رودبار ، چلي ، بالاچي ، خاك پيرزن ، زرين گل ، چينو ، چه جا ، افراتخته ... هم بر زيبايي هاي اين منطقه افزوده و هر ساله تعداد زيادي از مردم استان را به سوي طبيعت زيباي خود مي كشاند . از نقاط تفريحي و ديدني ديگر اين شهرستان مي توان به زرين گل ، افراتخته ، الستان ، و سياه مرزكوه اشاره كرد

 

طبيعت در شهرستان علي آباد كتول

رودخانه قره سو علي آباد
اين رودخانه از مازاد آب رودخانه هاي امام زاده و گرماب دشت در 16 كيلومتري شمال خاوري گرگان تشكيل شده و با عبور از دهستان استرآباد، روستاهاي دهستان مزبور را سيراب كرده و به نواحي سدن رستاق خاوري و سدن رستاق باختري وارد مي شود. با عبور از اين ناحيه و بعد از سيراب كردن روستاهاي يامپي، قرنجيك، گميشلي دولي و كفشگيري به سوي جنوب باختري رفته و به دهستان جعفرباي جنوبي وارد مي شود و پس از قطع كردن راه آهن گرگان - بندر تركمن و راه اتومبيل رو كردكوي - بندر تركمن و هم‌چنين راه اتومبيل رو و خط آهن ساري - بندر تركمن در روستاي ساحلي قره سو به درياي خزر مي ريزد. در فصل باراني و يا هنگام بارندگي هاي شديد، مازاد آب رودخانه هاي دبه دار، چهل و چهار آب، انجيلاب، فسن رود، شصت كلا و خشكه رودبار به ترتيب از خاور به باختر به اين رودخانه مي ريزند. از شعبات مهم اين رودخانه مي ‌توان به زرين گل و كفشگيري اشاره كرد.

گرجوان علي آباد
اين رودخانه از به هم پيوستن رودهاي وجادره و زرين گل در 8 كيلومتري جنوب خاوري علي آباد تشكيل شده و رو به سوي شمال، روستاي املك و سنگدون از ناحيه كتول را مشروب مي كند. گرجوان پس از عبور از خاور درياچه قاسم خان، روستاي بدراق را پشت سر مي گذارد و پس از انحراف به سوي باختر و مخلوط شدن با رودخانه چاه علي رود در 3 كيلومتري خاور روستاي انبارالوم به گرگان رود مي ريزد.
چاه علي علي آباد
اين رودخانه از دامنه باختري كوه رشته خاك در 16 كيلومتري خاور علي آباد سرچشمه مي گيرد و پس از عبور از روستاي مشيرآباد به دشت گرگان وارد شده و رو به سوي شمال باختري از كنار روستاي كنيزك، گلي جان و ايمر به درياچه ايمر مي‌ريزد. شاخه ديگر اين رود متوجه باخترشده و در 8 كيلومتري خاور روستاي انبار الوم به رودخانه گرجوان وارد مي‌شود.
آبشار كبودوال علي آباد
اين مجموعه آبشار در دره اي نسبتا عميق و بسيار زيبا و در جنگل انبوه و ديدني كبود وال واقع شده است. آبشار كبودوال در 5 كيلومتري جنوب علي آباد كتول قرار دارد و همواره توجه گردشگران را به خود جلب كرده است.
كوه جنگو (GENGU) علي آباد
اين كوه با ارتفاع 3162 متر در محدوده شهرستان علي آباد، بخش مركزي، دهستان استرآباد و در 25 كيلومتري جنوب مركز شهرستان گرگان واقع شده است. جهت كوه جنوب خاوري - شمال باختري بوده و قله آن از نظر جغرافيايي در 54 درجه و 50 دقيقه درازاي خاوري و 36 درجه و 39 دقيقه پهناي شمالي قرار دارد. كوه جنگو يكي از ارتفاعات البرز است كه رودخانه‌هاي دره‌ آخران و رودبار سياه مرز كوه از دامنه‌هاي باختري و شمال باختري آن سرچشمه مي ‌گيرند.
كوه چل چلي (CHEL CHELI) علي آباد
اين كوه با ارتفاع 3111 متر در محدوده شهرستان علي ‌آباد، بخش مركزي، دهستان استرآباد و در 25 كيلومتري جنوب باختري مركز شهرستان علي ‌آباد واقع شده است. جهت كوه شمال خاوري ـ جنوب باختري بوده و قله آن از نظر جغرافيايي در 54 درجه و 43 دقيقه درازاي خاوري و 36 درجه و 42 دقيقه پهناي شمالي قرار دارد. رودخانه آب چل چلي از دامنه‌هاي خاوري اين كوه سرچشمه مي ‌گيرد.

كوه گندي (GONDI) علي آباد
اين كوه با ارتفاع 2630 متر در محدوده شهرستان علي ‌آباد، بخش مركزي، دهستان استرآباد و در 25 كيلومتري جنوب مركز شهرستان علي‌‌آباد واقع شده است. جهت كوه شمال خاوري ـ جنوب باختري بوده و قله آن از نظر جغرافيايي در 54 درجه و 55 دقيقه درازاي خاوري و 36 درجه و 43 دقيقه پهناي شمالي قرار دارد. رودخانه بارالستان از جنوب و جنوب باختري اين كوه مي ‌گذرد.
كوه نيله ته (NILEHTAH) علي آباد
نيله‌ته يك كوه نيمه‌جنگلي است كه با ارتفاع 2830 متر در محدوده شهرستان علي ‌آباد، بخش مركزي، دهستان استرآباد و در 22 كيلومتري جنوب مركز شهرستان علي ‌آباد واقع شده است. جهت كوه شمال باختري ـ جنوب خاوري بوده و قله آن از نظر جغرافيايي در 54 درجه و 55 دقيقه درازاي خاوري و 36 درجه و 41 دقيقه پهناي شمالي قرار دارد. اين كوه سرچشمه رودهاي الستان و رودبار و بسياري از چشمه هاي اين منطقه است.
كوه گل علي آباد
اين كوه نيمه جنگلي كه سرچشمه رودهاي الستان و آخران است، در 26 كيلومتري جنوب علي آباد و در فاصله 6 كيلومتري جنوب خاوري روستاي الستان قرار دارد و ارتفاع آن 3010 متر است.

X